İlişkisel İhtiyaçlar Nedir?

Dr. Richard Erskine ilişkisel ihtiyaçlar modelini ortaya atmıştır. Bu modele göre ikili ilişkilerde ortaya çıkan, 8 ilişkisel ihtiyaç bulunmaktadır. İlişkisel ihtiyaçlar bebeklik döneminden ileri yaşlara kadar, yaşamın her aşamasında mevcuttur. İkili ilişkilerde karşılanmasını istediğimiz, beklediğimiz duygusal ve ilişkisel ihtiyaçlarımız vardır (Erskine vd., 1999). Bu ilişkisel ihtiyaçların karşılanması, kendimizi daha iyi ifade etmemize olanak sağlarken, iletişimde olduğumuz kişileri de anlamamıza ve onlarla daha güçlü bağlar kurmamıza yardımcı olur. 

1. Güvenlik İhtiyacı

2. Değer Görme ve Onaylanma İhtiyacı

3. Kabul İhtiyacı

4. Deneyimin Paylaşılması İhtiyacı

5. Kendini İfade Etme İhtiyacı

6. Karşısındaki İnsana Etki Etme İhtiyacı

7. İlk Adımı Karşısındakine Bırakma İhtiyacı

8. Sevgiyi İfade Etme İhtiyacı

1. Güvenlik İhtiyacı: İkili ilişkilerdeki güven hissi, açık bir şekilde iletişim kurabilmek, duygularımızı, düşüncelerimizi ve kırılgan yönlerimizi yargılanmadığımızı hissederek gösterebilmek ile oluşmaktadır. İlişki içerisinde ne olursa olsun, karşımızdaki kişinin bizim için orada olduğunu bilmektir. Güven duyduğumuzda ilişkilerimizde uyum oluşmaktadır.

2. Değer Görme ve Onaylanma İhtiyacı: İkili ilişkilerde ihtiyaçlarımızı normal karşılayan ve onları onaylayan birinin varlığına ihtiyaç duyabiliriz. Dünyayı ve kendimizi anlamlandırma biçimimize değer verilmesine ihtiyaç duyarız.

3. Kabul İhtiyacı: İlişkilerimizde bizi destekleyen, güvenilir, tutarlı ve güçlü bir kişi tarafından kabul edilme ihtiyacımız vardır.

4. Deneyimin Paylaşılması İhtiyacı: İkili ilişkilerimizde, bizimle aynı veya benzer bir durumu yaşamış bir kişinin varlığı, bize kendimizi anlaşılmış hissettirebilir. Benzer deneyimler yaşamış olmak, ortak bir noktada buluşmayı sağlar ve böylece deneyimimizi bir başkası ile paylaşma imkanı sunar. Kendimizi olduğumuz gibi ifade edebilmek ve ortak paylaşılan deneyimlerin varlığı ile anlaşılmak isteriz.

5. Kendini İfade Etme İhtiyacı: Bu ihtiyaç, kendimize özgün özelliklerimizi, fikirlerimizi veya ilgi alanlarımızı yargılanmadan ve reddedilmeden ifade edebiliyor olmamızdır. Kendini ifade etme ihtiyacı, farklı olmak, kendimize özgün yanlarımızı gösterebilmek ve bunun için saygı görmek ile karşılanır.

6. Karşısındaki İnsana Etki Etme İhtiyacı: İlişkilerdeki anlam, karşımızdaki kişinin duyguları, düşünceleri ve davranışları üzerinde bir etki yaratmamız ile ortaya çıkar. Verdiğimiz tepkiler ile, iletişimde olduğumuz kişilerin duyguları, düşünceleri ve davranışları üzerinde bir etki yaratmak isteriz. Tepkilerimizin görülmesini, anlaşılmasını ve karşılık bulmasını isteriz.

7. İlk Adımı Karşısındakine Bırakma İhtiyacı: İlişkiler, ilişki içindeki iki tarafın da adım atmasını gerektirir. Eğer bir taraf diğerinden daha fazla adım atıyorsa, ilişkinin dengesi bozulur ve memnun etmemeye başlar. Bazen ilişki içinde karşı tarafın adım atmasına ihtiyaç duyarız. Bu adım bize ilişkide kendimizi değerli ve onaylanmış hissettirebilir. 

8. Sevgiyi İfade Etme İhtiyacı: Sevgiyi ifade etmek ve sevildiğimizi hissetmek anlamlı ilişkiler kurmamıza olanak sağlar.

İkili ilişkilerde duygusal ve ilişkisel ihtiyaçlarınızın karşılanmadığını hissettiğiniz anlarda, duygu yoğunluğunun arttığı, zorlayıcı durumlarda, kendinize şu soruları sorabilir misiniz?

''Şu anda neye ihtiyacım var?''

''Hangi duygusal ihtiyaçlarım karşılanmıyor?''

''Hangi duyguları hissediyorum?''

''Hissettiğim bu duygular bana ne anlatmak istiyor?''

''Ne olsaydı, duygusal ihtiyaçlarım karşılanırdı?''

Kaynakça:

Erskine, R. G., & Trautmann, R. L. (1996). Methods of an Integrative Psychotherapy. Transactional Analysis Journal, 26(4), 316-328. https://doi.org/10.1177/036215379602600410

Erskine, R. G., Moursund, J. P., & Trautmann, R. L. (1999). Beyond empathy: A therapy of contact-in-relationship. New York: Brunner/Mazel.

Erskine, R. G. (2015). Relational patterns, therapeutic presence : concepts and practice of integrative psychotherapy. London: Karnac.

Erskine, R. G. (2020). A Healing Relationship. Commentary on Therapeutic Dialogues. Quezon City: Phoenix Publishing House

Toksoy, Ş. E. (2021). Erskine’in Modeline Dayalı İlişkisel İhtiyaçların Ölçümlenmesi ve Travmatik Stres Belirtileri ile İlişkisinin İncelenmesi. [The Measurement of 128 Relational Needs Based on Erskine’s Model and Its Relation to Traumatic Stress Symptoms]. (PhD dissertation). Kocaeli Üniversitesi.